18 czerwca obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści (ang. International Day for Countering Hate Speech). Inicjatywa ta została ustanowiona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ i ma na celu zwrócenie uwagi na zjawisko mowy nienawiści, które w dzisiejszych czasach szczególnie nasila się w Internecie. Główne cele obchodów to refleksja nad językiem, budowanie wzajemnego szacunku oraz przeciwdziałanie przemocy na całym świecie.
Mowa nienawiści występuje w wielu obszarach życia społecznego. Choć polski system prawny nie zawiera dokładnej definicji tego zjawiska, to niektóre z jego przejawów mogą być uznane za przestępstwa. Język nienawiści obejmuje różnorodne obraźliwe wypowiedzi, które są wymierzone przeciwko grupom lub jednostkom ze względu na ich przynależność do określonej grupy, na przykład według etniczności, narodowości, religii, płci czy orientacji seksualnej.
Zgodnie z definicją Komitetu Rady Europy, mowa nienawiści to wszelkie wypowiedzi, które propagują nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm oraz inne formy nietolerancji. Akceptacja tego typu mowy prowadzi do utrwalania stereotypów i uprzedzeń, co może skutkować przestępstwami motywowanymi nienawiścią.
Internet jest jednym z głównych kanałów szerzenia mowy nienawiści. W związku z tym Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści to okazja do podjęcia działań na rzecz ograniczenia hejtu w sieci. Komentarze nienawistne, które pojawiają się w mediach społecznościowych i na forach, wpływają negatywnie na poczucie bezpieczeństwa ofiar, co często prowadzi do problemów ze zdrowiem psychicznym, zwłaszcza wśród młodzieży.
Mowa nienawiści może przybierać różnorodne formy, nie tylko werbalne, ale także wizualne, takie jak memy czy filmy. Współcześnie zjawisko to jest wzmacniane przez rozwój technologii, w tym sztucznej inteligencji. Dodatkowo, fake newsy i deepfake'i mogą przyczyniać się do dalszego podsycania nienawiści.
W polskim kodeksie karnym brak jest przepisów dotyczących mowy nienawiści jako takiej, jednak istnieją regulacje prawne, które pozwalają na walkę z tym zjawiskiem, takie jak art. 256 i 257. Przepisy te przewidują kary za propagowanie nienawiści oraz znieważanie osób z powodu ich przynależności do określonych grup.
Warto również zwrócić uwagę na inne przepisy, takie jak:
- groźba karalna (art. 190 kk)
- uporczywe nękanie (art. 190a kk)
- zniesławienie (art. 212 kk)
- znieważenie innej osoby (art. 216 kk)
- złośliwe niepokojenie (art. 107 kw)
Warto pamiętać, że słowa mają moc. Mogą ranić i krzywdzić. Dzień ten powinien skłonić nas do refleksji nad naszym językiem oraz zwrócenia uwagi na krzywdzące stereotypy. Ważne jest, aby nie podsycać nienawiści i reagować na mowę nienawiści w naszym otoczeniu. Rodzice powinni być przykładem dla swoich dzieci, zwracając uwagę na sposób, w jaki komentują innych i reagując, gdy ich dzieci stają się ofiarami hejtu.